Goede ouderenzorg wordt duurder en schaarser: bereid je daarop voor, zegt minister Helder

Ouderen zouden in de toekomst meer moeten gaan betalen voor minder zorg, met aanzienlijk minder verzorgend personeel. Dat staat in een rapport opgesteld in opdracht van de regering door een groep onafhankelijke ambtenaren. Het werd maandag naar de Tweede Kamer gestuurd. Er zullen nog langere wachtlijsten komen voor ouderenzorg, en mensen gaan kwaliteit van leven verliezen. Minister Conny Helder (VVD) van langdurige zorg zegt in een reactie dat ze hoopt dat te kunnen voorkomen door ouderen zelfstandiger te maken, zodat ze minder zorg nodig hebben.

Komende kabinetten moeten per 2029 tot 2,7 miljard euro bezuinigen op de ouderenzorg, adviseren de onderzoekers. Als er niets verandert, verdubbelen de uitgaven tot 37 miljard euro in 2040 en zijn er 367.000 extra zorgverleners nodig in de ouderenzorg.

“Alles verdubbelt: de zorgvraag, het aantal ouderen, de mensen met dementie, terwijl de zorg en de groep mantelzorgers niet in hetzelfde tempo meegroeit. Het is een langzame crisis, maar ze is er wel. Dat zei ik jaren geleden al”, zegt Helder, die voor haar ministerschap in het bestuur zat van Actiz, de branchevereniging van zorginstellingen.

Niet wachten

“De vergrijzing is ons niet plotseling overkomen.” Dat het crisis is, moeten mensen gaan beseffen, vindt de minister. “Het merendeel van de mensen zit toch te wachten tot de overheid het oplost. Dat gaat niet gebeuren. Mensen zullen het meer met elkaar moeten gaan doen.” Om dat besef te laten indalen lanceert de minister in samenwerking met Actiz een landelijke campagne, met als boodschap: denk na over hoe je oud wil worden.

Het rapport, uitkomst van een zogeheten interdepartementaal beleidsonderzoek (ibo), stelt stevige bezuinigingsmaatregelen voor. Ouderen kunnen zelf meer voor hun eigen zorg betalen, gestimuleerd worden om minder gebruik te maken van hulpdiensten en er kan gekort worden op overheidspotjes. De vergoede mondzorg voor ouderen en de dagbesteding kunnen worden geschrapt. Ook kan de financiering van huishoudelijke hulp stoppen. Ouderen en hun naasten zouden dan zelf het huis moeten schoonmaken. “Als we niets doen, moeten de zorgpremie of de belastingen omhoog”, zegt de minister. Maar als dat nodig blijkt, gebeurt dat pas in de volgende kabinetsperiode. Voorlopig wil ze ‘de lasten voor alle mensen laag houden.’

Minder snel hulpbehoevend worden

Ze hoopt de druk van de zorg af te halen door ervoor te zorgen dat ouderen minder snel hulpbehoevend worden. Ze gaat 3 miljoen euro investeren in onderzoek naar het Deense ‘reablementsysteem’. Ouderen leren dan weer dingen te doen die ze door een ongeluk of dementie niet meer kunnen, bijvoorbeeld huishoudelijke taken. Op die manier kunnen ze langer zelfstandig wonen.

Op dit moment zijn de wachtlijsten in de verpleeghuizen zo lang dat alleen de zwaarste gevallen een plekje krijgen. Mensen die op papier wel recht zouden hebben op een kamer, maar net iets minder ziek zijn, komen niet meer aan de beurt. Dat zijn nog steeds mensen met meerdere ziektebeelden die zware zorg nodig hebben. Ze kunnen bijvoorbeeld niet alleen naar de wc. Het rapport stelt voor om deze ouderen, die nu op basis van hun welzijn ‘indicatie 4’ krijgen, ook officieel niet meer toe te laten tot verpleeghuizen: daar kunnen ouderen dan pas terecht vanaf indicatie 5 . Minister Helder zegt dat het kabinet deze maatregel onderzoekt.

“Het is beter als mensen actiever in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen”, zegt Helder. Daarom maakt ze 300 miljoen euro vrij voor de al eerder aangekondigde geclusterde woonvormen. “Het aantal verpleegzorgplekken gaat omhoog met 40.000, maar niet in de traditionele setting van een kamer met een bed, maar in andere woonvormen zodat mensen bij elkaar kunnen blijven en voor elkaar kunnen zorgen.”

Lees ook:

Zorgminister Conny Helder: Mensen moeten meer zelf gaan doen

Minister Helder vindt dat mensen op het gebied van ouderenzorg minder van de overheid moeten verwachten. Buiten mantelzorg zou technologie uitkomst moeten bieden. ‘Ik heb veel liever straks een toilet dat mij helpt om gewoon zelf naar de wc te gaan.’